Zamość

Quick Info

MIASTO

Zamość otrzymał prawa miejskie w 1580 roku, w 1589 stało się stolicą Ordynacji Zamojskiej. Miasto najszybciej rozwinęło się w XVII wieku, zamieszkiwały w nim różne narodowości, niestety również musiało zmagać się z wieloma najazdami; kozaków, Szwedów. Zamość przyłączono do Królestwa Warszawskiego w 1809 roku a po kongresie wiedeńskim do Królestwa Polskiego. W 1821 roku rząd królestwa odkupił Zamość, co wiązało się z jego przebudową, przez co wiele budynków straciło swój pierwotny styl. W 1866 roku, gdy twierdze wraz z działami obronnymi uznano za niepotrzebne, zniszczono je. W okresie międzywojennym miasto rozwijało się i poszerzało swoje granice, niestety podczas II Wojny Światowej do miasta wkroczyli Niemcy, oraz na krótko Rosjanie. Po wojnie miasto bardzo szybko, ponownie się rozwinęło. Dzisiaj wiele z zabytków jest przywracanych do swojego pierwotnego stanu a obiekty wybudowane w późniejszym okresie m.in. przez Rosjan – burzone. Wszystko to ma na celu przywrócenie wpisanemu w 1992 roku na listę UNESCO miastu pierwotnego wyglądu i kształtu.

RYNEK SOLNY

Pierwsze informacje o nazwie tego rynku pochodzą z 1588 roku i są związane z handlem solą. W XVII wieku Rynek Solny przegrodzono przez nieregularny blok śródrynkowy, przez co jego obszar zmniejszył się o połowę. Wiek XIX przyniósł kolejne zmiany, wyburzono cztery domy w pobliżu ratusza, stajnię oraz zlikwidowano wagę miejską. Na początku XX wieku wybudowano również budynek więzienia, oraz mleczarnię, które później zburzono.

TWIERDZA ZAMOŚĆ

Fortyfikacje Zamościa budowano w latach 1579 – 1618 z polecenia Jana Zamoyskiego. Były wielokrotnie przebudowane, w ówczesnych czasach była to jedna z największych twierdz Rzeczpospolitej Obojga Narodów, a później Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. Twierdza w swej historii przeszła pięć oblężeń; Kozacko-Tatarskie, Szwedzkie, Księstwa Warszawskiego (miało ono na celu odbicie twierdzy z rąk Austriackich), oblężenie Rosyjskie (trwało ono aż 10 miesięcy) i ostatnie podczas powstania listopadowego, kiedy to uległ Rosji. Fortecę szturmem zdobyto tylko raz przez wojska polskie, w 1809 kiedy to odbijano ją z rąk Austriaków. Autorem projektu miasta oraz fortyfikacji był włoski architekt Bernardo Morando. On również zdecydował o miejscu położenia twierdzy, dzięki czemu znalazła się ona na skrzyżowaniu najważniejszych szlaków handlowych; Lublin – Lwów, oraz Ruś (przez Sandomierz) do Krakowa. Lokalizacja tworzyła też dogodne warunki obronne, dzięki spiętrzaniu wód; Topornica i Łabuńka. Stworzono zalew zabezpieczający od południowo zachodniej strony, rzeki pozwoliły także na zapełnienie fos od północno wschodniej strony. Prace nad fortyfikacją rozpoczęto od mierzenia obwodu miasta, które na początku XVII wieku liczył 2500 metrów. Następnie wykopano fosy a z otrzymanej ziemi utworzono wały. Fosy miały szerokość kilkunastu metrów a ich głębokość wynosiła do 7 m. W 1582 powstał arsenał, przed 1588 Brama Lubelska, 1599 brama Lwowska, 1603 Szczebrzeska. Prace dokończył w 1618 roku wenecki artylerzysta i fortyfikator Andrea dell’Aqua. Wtedy to twierdza uzyskała kształt siedmioboku z 7 bastionami na narożach oddalonymi od siebie o 200 metrów. Do dziś pozostał tylko bastion VII. Pierwsza przebudowa z 1638 roku prowadzona przez Jana Michała Linka, miała na celu modernizację przestarzałych umocnień. Wzmocniono wówczas mury oraz przebudowano południowo – zachodni narożnik, gdzie dwa małe bastiony zastąpiono jednym, większym. Austriacy, który pierwotnie nie przykładali uwagi do naprawy czy przebudowy fortyfikacji, rozpoczęli jednak prace w 1809 roku, kiedy to zaplanowano ofensywę na Księstwo Warszawskie. Wówczas zamontowano zwodzone mosty w bramie Lubelskiej oraz Lwowskiej. Część kościołów przeznaczono na kwatery wojskowe. W latach 1809 – 1813 fortecę zmodernizowano pod okiem Jean-Babtiste’a Malleta. Powstały wtedy nadszańce, strzałczany (umożliwiły one ostrzelanie ukrytych podejść wroga). Zamurowano bramę Lubelską i Lwowską a w ich miejsce wstawiono nowe. Powiększono bastiony, jednak w 1812 roku z powodu kampanii rosyjskiej Napoleona działania przerwano. Królestwo wykupiło miasto z rąk ordynata Stanisława Kostki Zamoyskiego w 1820 roku. Wówczas rozpoczęto kolejną modernizację fortyfikacji pod okiem Jana Mallet-Malletskiego. Wyburzono wszystkie zabudowania w obrębie 1200 metrów od murów a w obrębie 2400 metrów, mogła powstać tylko zabudowa drewniana. Wykonano wiele prac poprawiających obronną cechę fortyfikacji. Budynki takie jak; Pałac, Ratusz, Kolegiata, Kościół Franciszkanów pozbawiono dekoracji i przeznaczono na budynki wojskowe. Niestety postęp technologiczny i powstanie dział gwintowanych o zasięgu do 6 kilometrów, spowodowały, że twierdze takie jak Zamość nie miały już sensu. Twierdzę Zamość zlikwidowano z rozkazu cara Aleksandra II. Na szczęście skutek niedbale przeprowadzonego procesu likwidacji, do dziś zachowało się wiele z elementów, dzięki czemu można je oglądać.

| tekst: w oparciu o wkipedia

 

Dodaj komentarz